{"id":171,"date":"2015-08-10T10:02:12","date_gmt":"2015-08-10T08:02:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.miedziana.pl\/?page_id=171"},"modified":"2015-08-10T10:17:51","modified_gmt":"2015-08-10T08:17:51","slug":"raport-roznieckiego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/raport-roznieckiego\/","title":{"rendered":"Raport Aleksandra Ro\u017cnieckiego"},"content":{"rendered":"

Raport Aleksandra Ro\u017cnieckiego z lustracji zak\u0142ad\u00f3w miedzianog\u00f3rskich odbytej latem 1789 r.<\/strong> <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong>In Julio<\/em>[1]<\/a> 1789 R<\/em><\/p>\n

Rapport<\/em><\/p>\n

Z Lustracyi Fabryki Miedzianogorskiey JKmci<\/em>[2]<\/a><\/p>\n

\u00a0Rapport uczyniony Nayia\u015bnieyszemu Panu o stanie tera\u017aniejszym Fabryki Mineralney Nak\u0142adem JKr Mci utrzymywaney w Miedzianey Gorze oraz y Projekt przek\u0142adai\u0105cy ulepszenia niekt\u00f3rych Artyku\u0142ow tey\u017ce fabryki u\u0142o\u017cone y spisane na Gruncie Diebus Junii<\/em>[3]<\/a> 1789 Roku. <\/em><\/p>\n

W przeci\u0105gu trzechletniey Administracyi JO Xi\u0119cia Imci Szembeka Biskupa P\u0142ockiego a Dyrekcyi Generalney JW Pana Soldenhoffa Genera\u0142 Majora przyby\u0142y w Fabryce ni\u017cey opisane budynki: <\/em><\/p>\n

1mo<\/sup> Budynek ktorego mury tylko by\u0142y dawniey postawione zosta\u0142 pod czas administracyi doko\u0144czony poprzez dodatek Dachu gontowego, Komina, Drzwiow, Okiennic y innych podobnych szczegulno\u015bci. Ten budynek w Miedzianey Gorze po\u0142o\u017cony zamyka w murach swoich (a.) Stancya Dozorcy<\/em>[4]<\/a> Huty Miedzianogorskiey (b.) Warzelnia Koperwas<\/em>[5]<\/a> y Ha\u0142onu<\/em>[6]<\/a> z czterema Kocio\u0142kami O\u0142owianemi razem wzi\u0119te wynosz\u0105cemi miary w \u015bwietle 4 \u0142okcie<\/em>[7]<\/a> d\u0142ugo\u015bci 3 \u0142okcie szeroko\u015bci a pu\u0142 \u0142okcia g\u0142\u0119boko\u015bci y z 4. Korytami drewnianemi do tey\u017ce Warzelni nale\u017c\u0105cemi (c.) Browarek piwny (d.) Gorzelnia i (e.) nad Gorzelni\u0105 i Stancy\u0105 pod Liter\u0105 (a.) wymienion\u0105 G\u00f3r\u0119 zamykan\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 za sk\u0142ad zbo\u017ca. <\/em><\/p>\n

2do<\/sup><\/em> Szopa w s\u0142upy d\u0119bowe stawiona bez \u015bcian z g\u00f3r\u0105 zamykan\u0105, na kt\u00f3rey sk\u0142ad siana dla koni fabrycznych. Ta szopa przykryta dachem gontowym s\u0142u\u017cy za wozowni\u0119 dla Powoz\u00f3w Fabrycznych. <\/em><\/p>\n

3tio<\/sup><\/em> Trzy cha\u0142upy dla G\u00f3rnikow Cudzoziemcow i Rzemie\u015blnikow dla pomieszkania wystawione. <\/em><\/p>\n

4to<\/sup><\/em> P\u0142oczki<\/em>[8]<\/a> mechaniczne we wsi Niewachlowie zbudowane przez Pana Bergmistrza<\/em>[9]<\/a> Kolbaniego pod\u0142ug plansy znaydui\u0105cey si\u0119 w Xi\u0119dze Mineralogiczney Deliusza. Tych p\u0142oczek z drzewa sosnowego wystawionych istotnieysze cz\u0119\u015bci s\u0105: 1mo<\/sup><\/em> Ko\u0142o wodne na Wale swoim osadzone pompuj\u0105ce wod\u0119, podnosz\u0105ce st\u0119pory<\/em>[10]<\/a> i dai\u0105ce ruch tarczom wisz\u0105cym. 2do<\/sup><\/em> Rz\u0105d St\u0119por\u00f3w t\u0142ucz\u0105cych Kruszec<\/em>[11]<\/a> na drobny Proszek. 3tio<\/sup><\/em> Pompa lei\u0105ca wod\u0119 rynnami pod St\u0119pory i na tarczany. 4to<\/sup><\/em> Cztery tarczany wisz\u0105ce spadzisto wzd\u0142u\u017c na ktorych z pot\u0142uczonego na mia\u0142ki Proszek Kruszcu o\u0142owianego woda p\u0142ytko spadai\u0105ca wy\u0142\u0105cza y wynosi cz\u0105stki obce mnieysz\u0105 wag\u0119 od Kruszcu mai\u0105ce. 5to<\/sup><\/em> Rynny czyli raczey \u017banety z balow sosnowych zrobione, w ktorych osiada proszek Kruszcowy wyniesiony z wody z pod St\u0105por\u00f3w. Za pomoc\u0105 tych P\u0142oczek Mechanicznych doskonale zrobionych wychodzi na po\u017cytek kruszec o\u0142owiany gdyby [by\u0142 ?] najubo\u017cszy. Ich skutkiem iest wynalazek i przysposobienie Gleyty<\/em>[12]<\/a> w sk\u0142adzie fabrycznym znaydui\u0105cey si\u0119 in Summo Cetnar\u00f3w 400. Gleyta od Garcarz\u00f3w nazwana Szkliwem iest to proszek o\u0142owiany, kt\u00f3rym Garcarze posypui\u0105 gatunki roboty swey za pomoc\u0105 Ognia y roztopionego proszku tego\u017c o\u0142owianego mai\u0105ce by\u0107 przyozdobione i zmocnione polew\u0105. <\/em><\/p>\n

5to<\/sup><\/em> Sk\u0142ad czyli Magazyn na Gleyte zbudowany z drzewa sosnowego dachem gontowym pokryty. W tym\u017ce Magazynie iest y pomieszkanie zrobione dla Pisarza doz\u00f3r mai\u0105cego w Hucie Niewachlowskiey. <\/em><\/p>\n

6to<\/sup><\/em> Upust obszerny przy Stawie Niewachlowskim wcale nowy y z grubego drzewa trwale zbudowany. <\/em><\/p>\n

7mo<\/sup><\/em> Szopa z rusztami murowanemi w Niewachlowie na pra\u017cenie [Lechu ?] to iest pierwszego Produktu z roztopionych Kruszc\u00f3w Miedzianych Siarczystych pochodz\u0105cego a druga w Miedzianey Gorze na pra\u017cenie gliny wydai\u0105cey Koperwas y Ha\u0142un obie dachem gontowym pokryte. <\/em><\/p>\n

8vo<\/sup><\/em> M\u0142ynek nowo zbudowany na ustroniu wsi Niewachlowa zwany Jarz\u0105bek. <\/em><\/p>\n

9no<\/sup><\/em> Na Szczukowskich Gorkach cha\u0142upa dla G\u00f3rnika prowadz\u0105cego roboty na tych\u017ce G\u00f3rkach o\u0142owiank\u0119 wydai\u0105cych. <\/em><\/p>\n

Oprocz wystawienia zwy\u017c wyliczonych nowych Budynk\u00f3w, tak Miedzianogorska iak i Niewachlowska Huta Kowalicka<\/em>[13]<\/a> i wszelkie inne budynki, Statki<\/em>[14]<\/a> i narz\u0119dzia fabryczne dawnieyszym inwentarzem opisane w zupe\u0142no\u015bci i doskona\u0142o\u015bci swey przez czas trzyletni Administracji IO Xcia Imci Biskupa P\u0142ockiego a\u017c na dzisiejszy dzie\u0144 przez JW P Dyrektora Generalnego tey\u017ce Fabryki utrzymywane zosta\u0142y. <\/em><\/p>\n

Roboty podziemne na trzech mieyscach oznaczonych na Mappie, zw\u0142aszcza w Miedzianey Gorze na Kolejowce y na Szczukowskich G\u00f3rkach, g\u00f3rnicy cudzoziemscy i polacy dzien y noc odbywali i odbywai\u0105. <\/em><\/p>\n

W Miedzianey Gorze przebrawszy si\u0119 zupe\u0142nie przez stare roboty i rozsadziwszy prochem 14 s\u0105\u017cni<\/em>[15]<\/a> opoki wapiennej doszli w nowym i nietykanym polu po\u0142o\u017conym na zach\u00f3d, \u017cy\u0142y obfitey w Kruszec miedziany iako pozna\u0107 mo\u017cna z Probek przywiezionych z mieysca. Jeden z tych Punkt\u00f3w prowadzi G\u00f3rnik\u00f3w wg\u0142\u0105b wynosz\u0105c iu\u017c 30. i kilka s\u0105\u017cni G\u0142\u0119boko\u015bci i wydai\u0105c Kruszec w miedz y srebro obfitszy od Kruszc\u00f3w powy\u017cey dot\u0105d nachodzonych. Trzy za\u015b inne punkta ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w dyrekcyi<\/em>[16]<\/a> Horyzontalney, kt\u00f3rey d\u0142ugo\u015bci ca\u0142kowitey okre\u015bli\u0107 nikt niepotrafi, gdy\u017c na \u015awiecie nie ma do\u015bwiadcze\u0144 niezawodnych w tey mierze. <\/em><\/p>\n

Kruszce miedziane dobyte z tych 4. punkt\u00f3w dzieli\u0107 si\u0119 dai\u0105 na 3. szczegulniejsze gatunki, zw\u0142aszcza na Kruszec w bry\u0142ach twardych, z\u0142o\u017conych z Miedzianki szklistey lazurowey zieloney i ceglastey, na kruszec drobny p\u0142okalny y na Kruszec w czarney glinie le\u017c\u0105cy. Srebra \u0142otuw od 6. do 25. w Cetnarze iednym Kruszcu zawierai\u0105cy. <\/em><\/p>\n

Widok tera\u017anieyszy pomienioney \u017cy\u0142y Kruszcowey odkrytey w szybie So<\/sup><\/em> Stanis\u0142awa na 4. punktach, z kt\u00f3rych nayg\u0142\u0119bszy wzi\u0105\u0142 nazwisko Szyby So<\/sup><\/em> Alexandra zdaie si\u0119 obiecywa\u0107 nie tylko zapas obfity i wystarczai\u0105cy Kruszcu miedzianego na potrzeb\u0119 Pieca topielnego ci\u0105gle id\u0105cego ale nawet i bogatszy cokolwiek w mied\u017a i srebro od dawniey dobywanych kruszc\u00f3w. <\/em><\/p>\n

W tey\u017ce Miedzianey G\u00f3rze znayduie si\u0119 te\u017c warstwa nieprzebrana gliny czarney, wydai\u0105cey po przepra\u017ceniu Koperwas i ha\u0142un, a w Szybie dawniejszym czyli pierwszym So<\/sup><\/em> Stanis\u0142awa iest Galman<\/em>[17]<\/a> dot\u0105d nieobrocony ieszcze na \u017caden po\u017cytek. <\/em><\/p>\n

Na Koleiowce mieyscu Kruszcowym drugim urobionych iest szyb\u00f3w 3. pomi\u0119dzy dawnemi zrobami powierzchownemi [….cem ?] odkrycia g\u0142ownieyszey tam [znaydowa\u0107 ?] si\u0119 powinney \u017cy\u0142y o\u0142owianey, kt\u00f3ra znale\u017a\u0107 dot\u0105d ieszcze nie uda\u0142a si\u0119, a po kt\u00f3rey nale\u017ca\u0142oby si\u0119 spodziewa\u0107, i\u017c b\u0119dzie sk\u0142adem o\u0142owianki warto\u015bci znaczney gdy\u017c powierzchowne na tym mieiscu dawne zroby kilka tysi\u0119cy [krot ?] okazuj\u0105 d\u0142ugo\u015bci. G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 za\u015b tego mieysca \u017ce w dawnym czasie nie by\u0142a ruszana, twierdzi\u0107 mo\u017cna \u015bmiele, gruntuj\u0105c zdanie takowe na znajomo\u015bci dawnieyszej niedoskona\u0142o\u015bci ludzkiey w umiei\u0119tno\u015bci i sposobach Gornictwa. Tymczasem z promyk\u00f3w<\/em>[18]<\/a> postronnych, i z zaniedbanego w dawnych czasach drobiazgu Kruszcowego powraca si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 znacznieysza Kosztu \u0142o\u017conego na te robote mai\u0105c\u0105 za cel sprawiedliwy wynalezienie g\u0142\u00f3wnieyszey w tym mieyscu ukrytey \u017cy\u0142y o\u0142owianey. <\/em><\/p>\n

Aby koszt \u0142o\u017cony na t\u0119 robot\u0119 powi\u0119kszey cz\u0119\u015bci wraca\u0142 si\u0119, approbowa\u0142 JM Pan Dyrektor Miedzianogorski generalny zaprojektowan\u0105 przez P. Berkmistrza Kolbaniego p\u0142oczk\u0119 r\u0119czn\u0105, kt\u00f3rey dokonczenie w tych dniach nast\u0105pi\u0142o i proba po\u017c\u0105danego skutku okaza\u0142a si\u0119, gdy za iey pomoc\u0105 z drobiazg\u00f3w owych zaniedbanych niegdy\u015b wyp\u0142uka\u0142o si\u0119 przez 4. dni przy niedostatku nawet wody ko\u0142o 3. Cetnar\u00f3w Kruszcu o\u0142owianego znaczniejszych Pomyk\u00f3w o\u0142owianki dobywai\u0105cey si\u0119 na Kolei\u00f3wce w tym mieyscu przypada okaza\u0107 probk\u0119.<\/p>\n

Trzecie nakoniec mieysce dostarczaiace Kruszec do fabryki Mineralney JKr Mci opisane tu przypada: to iest Szczukowskie Gorki. Iest to w\u0142a\u015bnie to mieysce, na kt\u00f3rym dawniey Gornicy niewybierali ska\u0142y piaskowey nabitey o\u0142owiank\u0105, z kt\u00f3rey wy\u017cey wspomniane Cetnar\u00f3w<\/em>[19]<\/a> 400. Gleyty p\u0142oczki mechaniczne Niewachlowskie iu\u017c zrobi\u0142y i kt\u00f3rey zapas znayduie si\u0119 ieszcze znaczny cz\u0119\u015bci\u0105 iu\u017c dobyty z szybow a cz\u0119\u015bci\u0105 ieszcze stoj\u0105cy w Galeryach podziemnych. Dawni Gornicy nazywali ten Kruszec s\u0142owem Ki\u017c i mieli go za niepo\u017cyteczny minera\u0142, poniewa\u017c nieznali p\u0142oczkow Mechanicznych roz\u0142\u0105cza\u0107 mog\u0105cych Kruszec od Ska\u0142y, ani niewiedzieli sposobu dobierania takowych gatunk\u00f3w Kruszcu, kt\u00f3rych ieden drugiemu u\u0142atwia p\u0142ynno\u015b\u0107 w Piecu topielnym. <\/em><\/p>\n

W probkach tego Kruszcu o\u0142owianego postrzedz mo\u017cna dwojaki gatunek: ieden wi\u0119cey ma o\u0142owianki bia\u0142ey, a drugi wi\u0119cey o\u0142owianki czarney, czyli raczey siarczysty. Na tym postrze\u017ceniu polega dyspozycya uczyniona Gornikom aby ka\u017cdy gatunek osobno dobierali. Z pierwszego robi\u0105 Gleyt\u0119, drugi za\u015b to iest siarczysty gatunek przerabia si\u0119 na o\u0142\u00f3w. <\/em><\/p>\n

[…]<\/em><\/p>\n

A wi\u0119c okazuie si\u0119 sposob przysposobienia na Rok Produktow \u0142atwo sprzeda\u017cnych za Z\u0142otych \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 117.350 <\/em><\/p>\n

K\u0142ad\u0119, i\u017c [nie ?] wi\u0119cey iak dot\u0105d kosztowa\u0142oby na Rok utrzymywanie Fabryki tey\u017ce <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Z\u0142t \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 60.000 <\/em><\/p>\n

zosta\u0142oby przecie czystego Zysku na Rok \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Z\u0142t \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 57350 <\/em><\/p>\n

Nierachui\u0105c za nic Percept\u0119 Vitryolu<\/em>[20]<\/a>.<\/p>\n

Ten zysk ie\u017celi Nayia\u015bnieyszy Pan u\u0142atwi\u0107 zechce, raczy \u2013 <\/em><\/p>\n

1mo<\/sup><\/em> Niewypu\u015bci\u0107 z opieki swey szczegulnieyszey Fabryki Mineralney Miedzianogorskiey, wszak\u017ce gdyby zawada iaka g\u0142ownieysza zdarzy\u0142a si\u0119 Jey, zawsze by\u0142aby ucieczka ostatnia do Nayia\u015bnieyszego Pana. Kommisarz Jego Skarbowy a nie Kto inny niech wi\u0119c w pewny czas lustruie stan tey\u017ce fabryki, dla dopilnowanie w niey iak naylepszego porz\u0105dku. <\/em><\/p>\n

2do<\/sup><\/em> Naka\u017ce Nayia\u015bnieyszy Pan aby spos\u00f3b wy\u0142\u0105czenia srebra czyli to przez amalgamacy\u0105 czyli iak\u0105 inn\u0105 pomoc\u0105 by\u0142 wynaleziony. <\/em><\/p>\n

3tio<\/sup><\/em> Przyda Nayiasnieyszy Pan JM Panu Dyrektorowi Generalnemu osob\u0119 sposobn\u0105 a wiern\u0105 do u\u0142atwienia sprzeda\u017cy Produkt\u00f3w Fabrycznych, dosy\u0107 iest Pracy dla iedney osoby gdy \u015bci\u015ble dopilnuie wszystkich czynno\u015bci zachodz\u0105cych ko\u0142o przysposobienia Produktow Fabrycznych, a inne i nie mniey obszerne iest zatrudnienie w u\u0142atwieniu sprzeda\u017cy Produkt\u00f3w wynosz\u0105cych w rok Summ\u0119 Z\u0142otych 117 000 z ok\u0142adem, a by\u0107 mo\u017ce y wi\u0119ksz\u0105, \u017ce dot\u0105d takowy osoby nieby\u0142o przy Fabryce Produkta iey niemal wszystkie zosta\u0142y w magazynie. <\/em><\/p>\n

4to<\/sup><\/em> Szczukowskie G\u00f3ry, lubo w Niewachlowskich Gruntach po\u0142o\u017cone nieby\u0142y dane Kontraktem Emphiteutycznym<\/em>[21]<\/a> Miedzianogurskiey Fabryce mog\u0142by wi\u0119c Biskup Krakowski zabroni\u0107 z nich wybierania minera\u0142\u00f3w, na kt\u00f3rego u\u017cytku Fabryka JKMci Mineralna s\u0142usznie funduie cz\u0119\u015b\u0107 znaczn\u0105 Intraty przysz\u0142ey. Aby wi\u0119c te G\u00f3ry do Fabryki pomienioney przy\u0142\u0105czone zosta\u0142y trzeba b\u0119dzie postara\u0107 si\u0119. Jest na nich 7 ch\u0142op\u00f3w osiad\u0142ych. W. [?] przedtym nale\u017ca\u0142y do Niewachlowa. <\/em><\/p>\n

5to<\/sup><\/em> Trzebaby ieszcze dosta\u0107 Kontraktu Emphiteutycznego na wiosk\u0119 granicz\u0105c\u0105 z Miedzian\u0105 Gor\u0105 nazwan\u0105 Kosztum\u0142oty<\/em>[22]<\/a> nale\u017c\u0105c\u0105 do Seminarium Kieleckiego Intraty roczney mie\u0107 mog\u0105c\u0105 ko\u0142o 7000 z\u0142. Ta Wie\u015b przynios\u0142aby Fabryce nayistotnieysz\u0105 pomoc, to iest 60 z ok\u0142adem ludzi do roboty. Dwa stawy z wod\u0105 dono\u015bn\u0105, kt\u00f3raby Hut\u0119 nawet Niewachlowsk\u0105 znacznie pokrzepi\u0107 mog\u0142a y Las z obszernemi Granicami. <\/em><\/p>\n

6to<\/sup><\/em> Niepozwoli N.P. aby Propinacya<\/em>[23]<\/a> Komu inszemu by\u0142a puszczona lecz aby przy Jejm\u0107 Pani Genera\u0142owej zosta\u0142a. Kto obcy by\u0142by przyczyn\u0105 ba\u0142amuctwa Gornikow y Robotnikow Jejm\u0107 Pani Genera\u0142owa za\u015b, ktorey JW\u017ce Biskup na trzy lata pomienion\u0105 Propinacy\u0105 pu\u015bci\u0142 utrzymuie w tey mierze porz\u0105dek zgadzai\u0105cy si\u0119 z powinno\u015bciami Gornikow y Robotnikow Fabrycznych niedozwalai\u0105c im ani zad\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119 ani d\u0142u\u017cey w Karczmach wieczorem bawi\u0107 iak do Godziny 10. <\/em><\/p>\n

7mo<\/sup><\/em> Poniewa\u017c JW. Dyrektor Generalny Fabryki Mineralney przez nieodebranie pieni\u0119dzy z Warszawy w\u0142asney gotowizny wy\u0142o\u017cy\u0142 przesz\u0142o 12000 Z\u0142otych, prosi\u0107 zapewne b\u0119dzie o wyp\u0142acenie tey zaleg\u0142o\u015bci y o przesy\u0142anie mu regularnieysze Percepty przysz\u0142ey. <\/em><\/p>\n

8vo<\/sup><\/em> Kaplic\u0119 mie\u0107 w Miedzianey Gorze \u017cycz\u0105 sobie wszyscy tamteysi Ludzie Fabryczni a gdy do przystawienia pierwszey potrzeby Materya\u0142ow przy\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 ofiarnie ma\u0142o co nad 200 zbudowanie tey Kaplicy kosztowa\u0142oby. <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Delegowany w komissyi Ekonomiczney JKr Mci Komissarz do zlustrowania Fabryki Miedzianogurskiey ten Rapport oddai\u0105cy podpisui\u0119 <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Alexander Ro\u017cniecki <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

(manuskrypt \u2013 Biblioteka Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich, Muzeum Narodowe w Krakowie)<\/p>\n

\n

[1]<\/a> In Julio (\u0142ac.) \u2013 w lipcu.
\n[2]<\/a> JkMci \u2013 jego kr\u00f3lewskiej mo\u015bci.
\n[3]<\/a> Diebus Junii (\u0142ac.) \u2013 w dniach czerwca.
\n[4]<\/a> Dozorca \u2013 tu: zarz\u0105dca.
\n[5]<\/a> Koperwas \u2013 uwodniony siarczan miedzi.
\n[6]<\/a> Ha\u0142on \u2013 a\u0142un, siarczan glinowo-potasowy.
\n[7]<\/a> \u0141okie\u0107 \u2013 59,6 cm.
\n[8]<\/a> P\u0142uczka \u2013 urz\u0105dzenie do wzbogacania rudy poprzez p\u0142ukanie urobku w strumieniu wodnym.
\n[9]<\/a> Bergmistrz \u2013 kierownik zak\u0142adu g\u00f3rniczego (kopalni).
\n[10]<\/a> St\u0119por \u2013 rodzaj m\u0142ota: t\u0142uk, pobijak.
\n[11]<\/a> Kruszec \u2013 ruda metalu nie\u017celaznego.
\n[12]<\/a> Glejta \u2013 tlenek o\u0142owiu.
\n[13]<\/a> lub \u201eKowalicha\u201d.
\n[14]<\/a> Statki \u2013 tu: sprz\u0119ty, naczynia.
\n[15]<\/a> S\u0105\u017ce\u0144 \u2013 1,79 m.
\n[16]<\/a> Dyrekcja \u2013 tu: kierunek.
\n[17]<\/a> Galman – ruda cynku zbudowana g\u0142\u00f3wnie z minera\u0142\u00f3w w\u0119glanowych i krzemianowych tego metalu oraz tlenk\u00f3w \u017celaza.
\n[18]<\/a> Promyk \u2013 \u017cy\u0142a rudna.
\n[19]<\/a> Cetnar \u2013 64,8 kg (zgodnie z jego przedrozbiorow\u0105 miar\u0105).
\n[20]<\/a> Witriol \u2013 kwas siarkowy lub uwodniony siarczan miedzi (\u201ewitriol miedziowy\u201d).
\n[21]<\/a> Emfitetyczny \u2013 dzier\u017cawny.
\n[22]<\/a> Kosztum\u0142oty \u2013 Kostom\u0142oty.
\n[23]<\/a> Propinacja \u2013 prawo wy\u0142\u0105czno\u015bci sprzeda\u017cy alkoholu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Raport Aleksandra Ro\u017cnieckiego z lustracji zak\u0142ad\u00f3w miedzianog\u00f3rskich odbytej latem 1789 r. \u00a0In Julio[1] 1789 R Rapport Z Lustracyi Fabryki Miedzianogorskiey JKmci[2] \u00a0Rapport uczyniony Nayia\u015bnieyszemu Panu o stanie tera\u017aniejszym Fabryki Mineralney Nak\u0142adem JKr Mci utrzymywaney w Miedzianey Gorze oraz y Projekt przek\u0142adai\u0105cy ulepszenia niekt\u00f3rych Artyku\u0142ow tey\u017ce fabryki u\u0142o\u017cone y spisane na Gruncie Diebus Junii[3] 1789 Roku. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-171","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":174,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/171\/revisions\/174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}