{"id":5,"date":"2015-08-05T14:00:56","date_gmt":"2015-08-05T12:00:56","guid":{"rendered":"http:\/\/miedziana.pl\/?page_id=5"},"modified":"2020-12-13T16:28:26","modified_gmt":"2020-12-13T15:28:26","slug":"pasja","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/pasja\/","title":{"rendered":"Pasja geolog\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"Ryc.<\/a>

Ryc. 1. Mapa topograficzna Miedzianej G\u00f3ry i jej okolic z lokalizacj\u0105 z\u0142o\u017ca miedzianog\u00f3rskiego i wa\u017cniejszych element\u00f3w dawnej kopalni.<\/p><\/div>\n

Dziesi\u0105ty numer \u201ePrzegl\u0105du Geologicznego\u201d z 1963 r. \u2013 najpopularniejszego czasopisma geologicznego w Polsce \u2013 zawiera\u0142 do\u015b\u0107 nietypowy, jak na tamte czasy, materia\u0142. Rozpoczyna\u0142a go bowiem dyskusja, w kt\u00f3rej wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 czterech geolog\u00f3w: dwu znanych profesor\u00f3w Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Krakowie \u2013 Hubert Gruszczyk i Stanis\u0142aw Jask\u00f3lski \u2013 oraz Kazimierz Piekarski z Przedsi\u0119biorstwa Geologicznego w Krakowie i Zbigniew Rubinowski z Oddzia\u0142u \u015awi\u0119tokrzyskiego Instytutu Geologicznego w Kielcach. Przedmiotem wyj\u0105tkowo za\u017cartego sporu by\u0142a geneza z\u0142o\u017ca kruszc\u00f3w (rud metali kolorowych) w Miedzianej G\u00f3rze. Z\u0142o\u017ce to ma nieregularny kszta\u0142t i wyst\u0119puje w w\u0105skiej strefie uskokowej w ska\u0142ach wieku dewo\u0144skiego (ryc. 2, 3). Profesorowie AGH mitygowali nieco dwu pozosta\u0142ych dyskutant\u00f3w, z kt\u00f3rych pierwszy \u2013 K. Piekarski \u2013 twierdzi\u0142, \u017ce nagromadzenie kruszc\u00f3w w Miedzianej G\u00f3rze ma genez\u0119 sedymentacyjn\u0105, to znaczy zwi\u0105zki miedzi, cynku, o\u0142owiu i \u017celaza nagromadzi\u0142y si\u0119 wraz z depozycj\u0105[1]<\/a> osad\u00f3w ilastych na dnie zbiornika morskiego w dewonie \u015brodkowym (jakie\u015b 390 mln lat temu). Drugi z geolog\u00f3w \u2013 Z. Rubinowski \u2013 broni\u0142 natomiast tezy sformu\u0142owanej ju\u017c wcze\u015bniej przez znakomitego badacza G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich, Jana Czarnockiego, o hydrotermalnym pochodzeniu z\u0142o\u017ca. Zgodnie z t\u0105 hipotez\u0105 zwi\u0105zki miedzi, cynku i o\u0142owiu zosta\u0142y przyniesione w postaci roztwor\u00f3w gor\u0105cych w\u00f3d kr\u0105\u017c\u0105cych w skorupie ziemskiej (g\u0142\u00f3wnie wzd\u0142u\u017c stref tzw. nieci\u0105g\u0142o\u015bci tektonicznych, czyli uskok\u00f3w[2]<\/a>) i osadzone w ju\u017c istniej\u0105cych \u015brodkowodewo\u0144skich ska\u0142ach.<\/p>\n

\"Ryc.2<\/a>

Ryc. 2. Mapa geologiczna odkryta (tzn. bez nadk\u0142adu utwor\u00f3w czwartorz\u0119dowych) obszaru Miedzianej G\u00f3ry (skompilowana z materia\u0142\u00f3w archiwalnych Z. Kowalczewskiego).<\/p><\/div>\n

Dyskusja w \u201ePrzegl\u0105dzie Geologicznym\u201d nie zamkn\u0119\u0142a tematu pochodzenia rud miedzianog\u00f3rskich. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w latach 1966-1970 pod kierunkiem Z. Rubinowskiego wykonano w rejonie Miedzianej G\u00f3ry badania geologiczne obejmuj\u0105ce m.in. elektrooporowe prace geofizyczne oraz wiercenia, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y znacznie lepsze poznanie budowy z\u0142o\u017ca. Jednak i te badania nie zako\u0144czy\u0142y ostatecznie dyskusji, kt\u00f3ra \u2013 z mniejszym lub wi\u0119kszym nasileniem \u2013 trwa do dzi\u015b. Mo\u017ce dopiero badania izotop\u00f3w siarki (metoda od niedawna stosowana w geologii) w minera\u0142ach siarczkowych z\u0142o\u017ca dadz\u0105 odpowied\u017a na pytanie o jego pochodzenie.<\/p>\n

\"Ryc.<\/a>

Ryc. 3. Przekr\u00f3j geologiczny przez z\u0142o\u017ce miedzianog\u00f3rskie (z materia\u0142\u00f3w archiwalnych Z. Kowalczewskiego, zmodyfikowany).<\/p><\/div>\n

W dyskusji o budowie i powstaniu z\u0142o\u017ca miedzianog\u00f3rskiego pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce inne pogl\u0105dy. Do najbardziej oryginalnych nale\u017cy g\u0142os Mieczys\u0142awa Pola z Knurowa opublikowany w czasopismie \u201eTechnik\u201d w 1929 r.<\/a> In\u017cynier Pol, kt\u00f3ry pracowa\u0142 wcze\u015bniej w kopalniach rud na Kaukazie, wyobrazi\u0142 sobie z\u0142o\u017ce miedzianog\u00f3rskie na podobie\u0144stwo tamtych z\u0142\u00f3\u017c. Na hipotetycznym przekroju tego z\u0142o\u017ca (ryc. 4) narysowa\u0142 wi\u0119c pod ska\u0142ami dewo\u0144skimi masyw intruzyjnych ska\u0142 magmowych[3]<\/a>, kt\u00f3rych gor\u0105ce emanacje mia\u0142y \u2013 jego zdaniem \u2013 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em minera\u0142\u00f3w kruszcowych. Intruzje magmowe wieku postdewo\u0144skiego \u2013 je\u015bli w og\u00f3le s\u0105 w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich \u2013 to tkwi\u0105 bardzo g\u0142\u0119boko pod powierzchni\u0105. Cho\u0107 wi\u0119c gor\u0105ce wody s\u0105 istotnym czynnikiem genetycznym w hipotezie bronionej przez Z. Rubinowskiego, to jednak taki obraz z\u0142o\u017ca mo\u017cemy w \u015bwietle obecnej wiedzy w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy \u201ebajki geologiczne\u201d. Bajki \u2013 jak wida\u0107 \u2013 nie tylko bajkopisarze tworz\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ryc. 4. Przekr\u00f3j przez z\u0142o\u017ce miedzianog\u00f3rskie zgodny z koncepcj\u0105 M. Pola i opublikowany w jego artykule w 1929 r. (kopia rysunku z czasopisma Technik, nr 18, 1929).<\/p><\/div>\n

Jak wobec tego wygl\u0105da z\u0142o\u017ce miedzianog\u00f3rskie? Nie\u0142atwo jest go dzi\u015b opisa\u0107, bo z\u0142o\u017ce nie jest obecnie dost\u0119pne wyrobiskami g\u00f3rniczymi. (Cho\u0107 mo\u017ce za kilka lat, gdy udoskonalona zostanie metoda georadarowa, czyli \u201etomografia geofizyczna\u201d, pozwalaj\u0105ca uzyska\u0107 przestrzennny obraz struktur geologicznych w skorupie ziemskiej, rekonstrukcja budowy z\u0142o\u017ca b\u0119dzie znowu prosta). Dlatego te\u017c najpe\u0142niejsze opisy z\u0142o\u017ca zawdzi\u0119czamy pierwszym geologom z prawdziwego zdarzenia dzia\u0142aj\u0105cym na ziemach polskich, profesorom kieleckiej Akademii G\u00f3rniczej (Szko\u0142y Akademiczno-G\u00f3rniczej) dzia\u0142aj\u0105cej w latach 1816-1826: Jerzemu Bogumi\u0142owi Puschowi oraz Gottlobowi Bloedemu. Zw\u0142aszcza praca Puscha, wydana po polsku w 1903 r. zachowa\u0142a w tym wzgl\u0119dzie sw\u0105 aktualno\u015b\u0107 i pozostaje podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o z\u0142o\u017cu (opis z\u0142o\u017ca miedzianog\u00f3rskiego z tej ksi\u0105\u017cki<\/a>). P\u00f3\u017aniej opisy z\u0142o\u017ca powstawa\u0142y w okresie jego udost\u0119pnienia w czasie i bezpo\u015brednio po I wojnie \u015bwiatowej oraz jako rezultat bada\u0144 geologicznych prowadzonych latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX w.<\/p>\n

W sensie geologicznym z\u0142o\u017ce miedzianog\u00f3rskiego po\u0142o\u017cone jest w obr\u0119bie tzw. trzonu paleozoicznego G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich (zbudowanego ze ska\u0142 osadowych reprezentuj\u0105cych okresy geologiczne od kambru po karbon), w pobli\u017cu tzw. dyslokacji \u015bwi\u0119tokrzyskiej \u2013 wa\u017cnego roz\u0142amu tektonicznego biegn\u0105cego z p\u00f3\u0142nocnego zachodu na po\u0142udniowy wsch\u00f3d (dok\u0142adniej WNW-ESE), kt\u00f3ry rozcina skorup\u0119 ziemsk\u0105 i dzieli trzon paleozoiczny na dwie g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci. Z\u0142o\u017ce zwi\u0105zane jest z pod\u0142u\u017cn\u0105 stref\u0105 uskokow\u0105, r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 do g\u0142\u00f3wnego roz\u0142amu, kt\u00f3ra oddziela tzw. synklin\u0119 kostom\u0142ock\u0105 na po\u0142udniu od antykliny miedzianog\u00f3rskiej zlokalizowanej na p\u00f3\u0142noc od niej (ryc. 1, 2). Strefa uskokowa dziel\u0105ca obie te jednostki zapada pod k\u0105tem oko\u0142o 45\u00ba na p\u00f3\u0142noc. Po jej po\u0142udniowej stronie, w obr\u0119bie synkliny \u2013 struktury wygi\u0119tej w cz\u0119\u015bci osiowej ku do\u0142owi \u2013 wyst\u0119puj\u0105 ciemnoszare wapienie oraz margle g\u00f3rnego dewonu. Natomiast antyklina miedzianog\u00f3rska, po p\u00f3\u0142nocnej stronie strefy uskokowej zbudowana jest z jasnych mu\u0142owc\u00f3w oraz piaskowc\u00f3w i piaskowc\u00f3w kwarcytowych dolnego dewonu z charakterystycznym pakietem s\u0142abo zwi\u0119z\u0142ych zlepie\u0144c\u00f3w – tzw. miedzianog\u00f3rskich (ryc. 1, 2).<\/p>\n

\"Ryc.<\/a>

Ryc. 5. Profil szybu \u201eStanis\u0142aw\u201d sporz\u0105dzony podczas prac polskich geolog\u00f3w w latach 1920-1922.<\/p><\/div>\n

W samej za\u015b strefie tektonicznej, pomi\u0119dzy ska\u0142ami opisanymi powy\u017cej zalega stromo nachylony, nieregularny pakiet ska\u0142 ilasto-mu\u0142kowych (tzw. i\u0142y rudono\u015bne \u2013 ryc. 2), w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 rudy miedzi, cynku i \u017celaza. Wyst\u0119powanie takiego pakietu ilasto-mu\u0142kowych, a wi\u0119c stosunkowo mi\u0119kkich ska\u0142 w strefie tektonicznej, zwykle silnie zgniatanej przez napr\u0119\u017cenia tektoniczne, jest zagadk\u0105 dla geolog\u00f3w. Zbigniew Kowalczewski z Oddzia\u0142u \u015awi\u0119tokrzyskiego Instytutu Geologicznego w Kielcach t\u0142umaczy to zjawisko faktem, i\u017c w strefie uskoku miedzianog\u00f3rskiego \u2013 inaczej ni\u017c w wielu innych dyslokacjach tektonicznych \u2013 nast\u0119powa\u0142o rozci\u0105ganie ska\u0142. W rezultacie tego rozci\u0105gania sztywne wapienie i dolomity \u015brodkowego dewonu (kt\u00f3re powinny tu wyst\u0119powa\u0107) zosta\u0142y pokruszone i obecnie pojawiaj\u0105 si\u0119 tu jedynie w formie blok\u00f3w i mniejszych fragment\u00f3w, natomiast plastyczne i\u0142y i mu\u0142ki dewo\u0144skie rozci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 i wype\u0142ni\u0142y stref\u0119 tektoniczn\u0105. Uskokow\u0105 stref\u0119 miedzianog\u00f3rsk\u0105 mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 w profilu g\u0142\u00f3wnego szybu kopalni, kt\u00f3ry zosta\u0142 sporz\u0105dzony podczas prac polskich geolog\u00f3w w latach 1920-1922 (ryc. 5). W g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci tego profilu wyst\u0119puj\u0105 dolnodewo\u0144skie jasne i\u0142owce i piaskowce, ni\u017cej za\u015b \u2013 ciemne i\u0142y oraz \u015brodkowodewo\u0144skie dolomity i wapienie.<\/p>\n

Pakiet z\u0142o\u017cowy ma mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 zwykle do 10 m, maksymalnie do 30 m i zbudowany jest z i\u0142\u00f3w oraz mu\u0142k\u00f3w o r\u00f3\u017cnym, cz\u0119sto pstrym lub smugowym zabarwieniu: popielatym, czarnym, ciemnoszarym, brunatnym, bia\u0142ym lub czerwonym (patrz ramka – opis z\u0142o\u017ca sporz\u0105dzony przez J.B. Puscha). Wychodnia miedzianog\u00f3rskiej strefy z\u0142o\u017cowej (czyli pakietu i\u0142\u00f3w rudono\u015bnych na odcinku, na kt\u00f3rym wykazuje on okruszcowanie) biegnie z po\u0142udniowego wschodu (\u015bci\u015blej ESE) na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d (WNW), od wschodniej cz\u0119\u015bci wsi Miedziana G\u00f3ra (gdzie graniczy ona z wsi\u0105 Kostom\u0142oty) do doliny Bobrzy w okolicach Porzecza, przy czym w cz\u0119\u015bci zachodniej wychodnia ta nie jest ci\u0105g\u0142a, bowiem ska\u0142y dewo\u0144skie przykryte s\u0105 miejscami osadami czwartorz\u0119dowymi i permskotriasowymi. Wychodnia ta ma szeroko\u015b\u0107 kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w, zwykle zapewne nie wi\u0119cej ni\u017c 30 m i przecina wp\u00f3\u0142czesn\u0105 wie\u015b Miedziana G\u00f3ra w jej centralnej cz\u0119\u015bci. Nachylenie pakietu i\u0142\u00f3w rudono\u015bnych na p\u00f3\u0142noc powoduje jednak, \u017ce g\u0142\u0119bsze szyby g\u00f3rnicze maj\u0105ce si\u0119gn\u0105\u0107 strefy z\u0142o\u017cowej lokalizowane by\u0142y na p\u00f3\u0142noc od wychodni.<\/p>\n

\n

Rudy siarczkowe<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

G\u0142\u0119bokie wiercenia wykonane w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX wieku wykaza\u0142y, \u017ce w pierwotnej, nie zwietrza\u0142ej cz\u0119\u015bci pakietu i\u0142\u00f3w rudono\u015bnych minera\u0142y rudne reprezentowane s\u0105 przez piryt (siarczek \u017celaza), chalkopiryt (siarczek \u017celaza i miedzi) oraz sfaleryt (siarczek cynku), w mniejszych ilo\u015bciach r\u00f3wnie\u017c galen\u0119 (siarczek o\u0142owiu)<\/a>. Minera\u0142y te wyst\u0119puj\u0105 w formie agregat\u00f3w (zrost\u00f3w krystalicznych) o wielko\u015bci do kilku milimetr\u00f3w rozproszonych w okre\u015blonych warstwach i\u0142\u00f3w a tak\u017ce w postaci drobnych \u017cy\u0142ek i skupie\u0144 w wapieniach otoczenia pakietu ilastego. W i\u0142ach pogranicza dolnego i \u015brodkowego dewonu wyst\u0119puje tak\u017ce syderyt (w\u0119glan \u017celaza).<\/p>\n

\n

Opis z\u0142o\u017ca miedzianog\u00f3rskiego J.B.Puscha<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

 W zachodniej cz\u0119\u015bci strefy z\u0142o\u017cowej, na wzg\u00f3rzu \u0141aw\u0119czno (oko\u0142o 2 km na zach\u00f3d od centrum Miedzianej G\u00f3ry) wyst\u0119puje podobny zesp\u00f3\u0142 minera\u0142\u00f3w rudnych, zubo\u017cony jednak o chalkopiryt, st\u0105d te\u017c w kopalni na \u0141aw\u0119cznie wydobywano jedynie rudy \u017celaza. \u0179r\u00f3d\u0142em \u017celaza eksploatowanej strefy wietrzeniowej tego z\u0142o\u017ca mog\u0142y by\u0107 te\u017c dolomity \u015brodkowego dewonu w obr\u0119bie, kt\u00f3rych wyst\u0119puje sie\u0107 \u017cy\u0142ek zbudowanych z ankerytu \u2013 minera\u0142u chemicznie stanowi\u0105cego w\u0119glan wapniowo-\u017celazowo-magnezowy.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w g\u0142\u00f3wnej kopalni miedzianog\u00f3rskiej, po\u0142o\u017conej w centrum wsi, przedmiotem historycznej eksploatacji by\u0142y rudy zwietrza\u0142ej, przypowierzchniowej cz\u0119\u015bci z\u0142o\u017ca. Minera\u0142y strefy wietrzeniowej z\u0142o\u017ca powsta\u0142y w wyniku chemicznych przemian minera\u0142\u00f3w siarczkowych spowodowanych trwaj\u0105c\u0105 setki tysi\u0119cy lat infiltracj\u0105 i kr\u0105\u017ceniem w\u00f3d powierzchniowych (zawieraj\u0105cych tlen i dwutlenek w\u0119gla) w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci z\u0142o\u017ca. Najwy\u017csza, silnie zwietrza\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 z\u0142o\u017ca, tzw. czapa \u017celazista zbudowana jest przede wszystkim z tlenkowych minera\u0142\u00f3w \u017celaza \u2013 limonit\u00f3w<\/a>, tworz\u0105cych konkrecje, nieregularne zrosty i naskorupienia a tak\u017ce formy pok\u0142adowe. Minera\u0142om \u017celaza towarzysz\u0105 w\u0119glanowe minera\u0142y miedzi: malachit i azuryt<\/a> oraz wietrzeniowa ruda cynku, tzw. galman.<\/p>\n

\n

 \u017belaziaki brunatne<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

 Ni\u017cej le\u017c\u0105ca, mniej zwietrza\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 z\u0142o\u017ca, tzw strefa cementacyjna, po\u0142o\u017cona na g\u0142\u0119boko\u015bci od kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w do ponad stu metr\u00f3w charakteryzuje si\u0119 zast\u0119powaniem pierwotnego chalkopirytu przez prostsze minera\u0142y siarczkowe oraz tlenki miedzi, g\u0142\u00f3wnie chalkozyn i tenoryt. Minera\u0142y te tworz\u0105 nieregularne, pok\u0142adowe lub \u017cy\u0142owe skupienia w pakiecie ilastym (najlepiej jednak kszta\u0142t tych \u201ecia\u0142 rudnych\u201d znali g\u00f3rnicy, kt\u00f3rzy je eksploatowali, my wiemy o nich znacznie mniej). Na podstawie danych z historycznej eksploatacji zawarto\u015b\u0107 miedzi w eksploatowanych w Miedzianej G\u00f3rze rudach mo\u017cna szacowa\u0107 na 7-12%. W z\u0142o\u017cu pierwotnym, nie zwietrza\u0142ym (tam gdzie wyst\u0119puj\u0105 siarczki) zawarto\u015b\u0107 ta jest znacznie mniejsza i nie przekracza 1%. Tak wi\u0119c wietrzenie przyczyni\u0142o si\u0119 do koncentracji minera\u0142\u00f3w kruszcowych i powstawania nieregularnych, ale bogatszych od pierwotnych \u201ecia\u0142 rudnych\u201d.<\/p>\n

\n

Malachity<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Wietrzeniowa geneza i nieregularna budowa eksploatowanego z\u0142o\u017ca decydowa\u0142y o znacznej zmienno\u015bci jako\u015bciowej rudy, jej ograniczonych zasobach i malej\u0105cej wraz z g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 zawarto\u015bci metali. I to by\u0142a jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn \u201eperypetii\u201d zwi\u0105zanych z eksploatacj\u0105 z\u0142o\u017ca: wielkich nadziei oraz upadk\u00f3w kopalni, d\u0142ugich okres\u00f3w przerw w eksploatacji a w ko\u0144cu jej definitywnego zako\u0144czenia. Drug\u0105, lecz r\u00f3wnie istotn\u0105 przyczyn\u0105 trudno\u015bci zwi\u0105zanych z eksploatacj\u0105 by\u0142y znaczne dop\u0142ywy wody podziemnej do wyrobisk kopalnianych. Ska\u0142y ilasto-mu\u0142kowe s\u0105 generalnie s\u0142abo przepuszczalne, wobec tego sam pakiet i\u0142\u00f3w rudono\u015bnych by\u0142 ma\u0142o zawodniony. Dlatego te\u017c pocz\u0105tek prac g\u00f3rniczych za ka\u017cdym razem, gdy na nowo otwierano z\u0142o\u017ce by\u0142 stosunkowo \u0142atwy i zach\u0119caj\u0105cy. Jednak g\u00f3rnicy poszukuj\u0105c cia\u0142 rudnych przebijali pakiet i\u0142\u00f3w i docierali do ska\u0142 piaskowcowych oraz wapienno-marglistych otaczaj\u0105cych stref\u0119 z\u0142o\u017cow\u0105. Piaskowce kwarcytowe raczej nie s\u0105 ska\u0142ami wodono\u015bnymi, jednak skrasowia\u0142e wapienie s\u0105 bardzo silnie zawodnione i dop\u0142ywy w\u00f3d z tych ska\u0142 mog\u0105 by\u0107 lokalnie bardzo silne. One to w\u0142a\u015bnie \u201eparali\u017cowa\u0142y\u201d okresowo eksploatacj\u0119 z\u0142o\u017ca miedzianog\u00f3rskiego.<\/p>\n

Znakomity historyk, prof. Witold Kula, kt\u00f3ry szczeg\u00f3\u0142owo przeanalizowa\u0142 histori\u0119 zak\u0142ad\u00f3w miedzianog\u00f3rskich w ko\u0144cu XVIII wieku nazwa\u0142 warunki przyrodnicze \u2013 czyli budow\u0119 i zawodnienie z\u0142o\u017ca \u2013 \u201ew\u0105skim gard\u0142em\u201d faktycznie uniemo\u017cliwiaj\u0105cym rozw\u00f3j tego przedsi\u0119biorstwa. Dzieje zak\u0142ad\u00f3w miedzianog\u00f3rskich to jeszcze jeden przyk\u0142ad ilustruj\u0105cy bezsilno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wobec zagadek przyrody, kt\u00f3ra n\u0119ci nas swymi wyimaginowanymi skarbami i w ten spos\u00f3b kszta\u0142tuje los nie tylko pojedynczych ludzi ale ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci oraz pokole\u0144.<\/p>\n

[1]<\/a> Depozycja \u2013 osadzanie si\u0119 materia\u0142u, w tym konkretnym przypadku osadzanie si\u0119 materia\u0142u ilastego.
\n[2]<\/a> Uskok \u2013 p\u0119kni\u0119cie skorupy ziemskiej, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rego nastapi\u0142o przesuni\u0119cie ska\u0142.
\n[3]<\/a> Intruzywne ska\u0142y magmowe \u2013 ska\u0142y, kt\u00f3re powsta\u0142y w wyniku skrzepni\u0119cia magmy (gor\u0105cego, p\u0142ynnego stopu mineralnego), kt\u00f3ra wtargn\u0119\u0142a wobr\u0119b zwi\u0119z\u0142ych ska\u0142 skorupy ziemskiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dziesi\u0105ty numer \u201ePrzegl\u0105du Geologicznego\u201d z 1963 r. \u2013 najpopularniejszego czasopisma geologicznego w Polsce \u2013 zawiera\u0142 do\u015b\u0107 nietypowy, jak na tamte czasy, materia\u0142. Rozpoczyna\u0142a go bowiem dyskusja, w kt\u00f3rej wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 czterech geolog\u00f3w: dwu znanych profesor\u00f3w Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Krakowie \u2013 Hubert Gruszczyk i Stanis\u0142aw Jask\u00f3lski \u2013 oraz Kazimierz Piekarski z Przedsi\u0119biorstwa Geologicznego w Krakowie i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5"}],"version-history":[{"count":45,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1185,"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5\/revisions\/1185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.miedziana.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}